Koorschool Utopa in het Leidsch Dagblad

De Jantjes van Leiden

'De zee zingt voor twee, de schipper bromt tevreden mee' 

In het parkje tegenover mijn studio staat de voormalige Kweekschool voor Zeevaart. Het is een van die gebouwen waar ik langsrijd zonder stil te staan bij hun geschiedenis. Ik werd eraan herinnerd toen mijn pianostemmer mij vertelde dat zijn dochtertje ging optreden met het Leidse Zeemanskoor Rumor Di Mare.
Wat verbindt Leiden met de zee? Ik roei vaak over de Rijn naar Katwijk, maar daar passen geen zeeschepen door. Is het Galgenwater misschien een verzande zeehaven? Ik vroeg Harm Huson ernaar, de dirigent van het zeemanskoor.
"Nee", lacht Huson. "De naam van ons koor is eigenlijk een verwijzing naar het oude Leidse riviertje. Maar daar heeft nooit zout water doorheen gestroomd. De Leidse Kweekschool leverde wel tienduizenden matrozen. Ze leerden ook zeemansliederen."
De school is rond 1855 opgericht door Leidse burgers die bezorgd waren over 'vagebonderende straatjongens' uit de achterbuurten. De schoffies gedroegen zich als matroosjes in witte uniformen een stuk beter. Ze werden liefkozend Jantjes van Leiden genoemd. Aan de kade lagen sloepen en op de oever stonden masten om te oefenen. Tijdens het roeien of het hijsen der zeilen werd zingend het ritme aangegeven.
Zeemansliederen gaven tijdens de lange reizen lucht aan heimwee. Zingen onderdrukte de angst voor gevaren van de zee en versterkte de kameraadschap aan boord. Die oude sentimenten klinken door in het repertoire van Rumor di Mare, maar het koor zoekt ook vernieuwing. Op 'sea folk & shanty' festivals werden verschillende prijzen gewonnen. Zondag om twee uur is er een voorstelling tijdens het Leids Amateurkunst Festival: 'Vaar-wel, naar zee!', samen met Koorschool Utopa onder leiding van Rozemarijn Kalis. Zij leert het dochtertje van mijn pianostemmer zingen. De koorschool is ondergebracht in het Utopa-Weeshuis, dat is opgericht om talenten te stimuleren die niet vanzelf tot hun recht komen - eigenlijk net als ooit de kweekschool. Ik was aanwezig bij de repetitie in de spiegeltent op de Lammermarkt. De ruige mannen in zeemansdracht op de achtergrond en daar voor de kinderen in het zwart, wuivend met kleurige lapjes. Die werden beurtelings gebruikt als hoofddoekjes van de scheepslieden, zakdoekjes voor het afscheid en zeiltjes in de wind. Er werd al wel prachtig gezongen. 'De schipper bromt tevreden mee, de zee zingt voor twee.' Ik dacht aan de Jantjes, aan Ketelbinkie en aan Pippi Langkous, en ik moest soms een traantje wegpinken.

 

Stadsfotograafleiden: Patricia Nauta, 27 oktober 2017

Toon alle nieuwsberichten